Home » citybeat

Xuân ở chợ bèo

13 January 2008 No Comment

Võ Phi Hùng

chobeo_03Bà Năm cá là “chuyên gia” bán chợ bèo với tuổi nghề thâm niên ba thập kỷ. Cũng có lúc bà lên được cái sạp chợ chính. Nhưng do ông chồng lúc còn sinh tiền ham mê cờ bạc nên nợ nần đã hất bà văng trở lại chợ bèo.

Chợ bèo là cách tạm gọi “các doanh nghiệp” ít vốn buôn thúng bán mẹt quanh các rìa chợ, hoặc chen chúc, lấn nhích kiếm một chỗ tại các chợ chồm hổm trong các đường hẻm khu dân cư lao động nghèo.

Tiền xài liền với Tết. Nhiều tiền ăn Tết lớn. Ít tiền ăn Tết… trống huơ.

Nhưng không ai không ăn tết. Kẻ mạt rệp cũng không tránh khỏi bị hương vị ngày Tết làm cho lâng lâng.

Trong làn gió xuân hây hây phơi phới, rục rịch sớm nhất là “các đấng” ăn mày. Họ biết, với vẻ quyến rũ của một mùa chan chứa sức sống này, lòng người thường mở rộng bao dung, trong đó “chiết tự” ra có hai từ “mở bao”, gọi đủ là “mở hầu bao” bố thí, phác tâm hành thiện.

Gã Ba còm, với bộ khung xương vai bị lệch từ bé, kêu thằng Sỏi lại nói: “Tao có bốn bánh xe với hai trục. Mày đi kiếm mấy tấm ván. Tết tới rồi. Lo làm ăn kiếm chút cháo chớ”. Thằng Sỏi thắc mắc: “Làm gì?”. “Ăn xin. Tết đến thiên hạ từ tâm”.

Cặp vợ chồng “ăn xin chuyên nghiệp” cũng lu xà bu làm chương trình mới gọi tên là “Cây mùa xuân lang thang”. Thực chất là xen thêm vài bài hát mừng xuân, chen vào giữa các bài ca “tình rầu” đến nỗi… lũ ruồi tưởng chừng cũng chẳng buồn đập cánh. Ông chồng luyện lại cho thêm bén ngọt cái chiêu… biến mắt sáng thành mù. Ông chỉ cần cúi mặt, lúc ngẩng lên là hai mắt chỉ còn tròng trắng dã. Vì thời buổi này, giả mù bằng cặp kính đen hết lừa được thiên hạ rồi.

Còn ông Chín mù thiệt lại chập chùng quơ gậy đi kiếm các cuộn băng cát-sét.

Sáng ngày 30 Tết, tọa chồm hổm tại chợ bèo, bà Năm cá phán một câu xanh dờn: “Tết đến làm chi, bị lo thêm nặng!”. Chị bán hoa nhìn mớ chiếc xô và thêm một mớ bày ra tấm vải nhựa trải trên vỉa hè thở dài: “Hoa sen thanh khiết cúng bàn thờ Phật, vạn thọ cắm trên bàn thờ tổ tiên chẳng còn mấy người mua”. Một chị sồn sồn bán bánh bèo, bánh nậm nói: “Ở quê còn xài. Thành phố giờ làm bàn thờ hiện đại, đèn xanh đỏ sáng nhấp nháy chạy quanh”. Bà Năm cá lại phán: “Đẹp có đẹp, lạ có lạ, nhưng vô hồn. Hồn muôn năm ấy bây giờ chỉ còn ở nơi thôn ổ, xóm nghèo”. Chị bán hoa ngạc nhiên: “Bà Năm cá nói hay nghe ta”. “Đây từng là nữ sinh Sài Gòn chớ chơi sao. Giờ già, tuy có nghèo nhưng giấy rách cũng biết giữ lấy lề”.

Vào khoảng nửa đêm về sáng, căn nhà nhỏ bà Năm cá ở cuối xóm nghèo thường chong đèn chờ mấy tay bắt cá đồng ở vùng ngoại ô đến bán mão(1). Sáng ra, bà cặp chiếc xô rọng cá, cái xửng để bày loài thủy cầm này tình tang ra ngồi chợ bèo bán lẻ tẻ câu cơm. Những khi không có cá đồng, bà chạy mua các giỏ cá nục hấp về bán. Bà con xóm nghèo ít có cơ hội ăn cá trê, lóc, thu, diêu hồng… cũng có cá tạp mà ăn, vừa rẻ tiền, vừa nghe nói ăn cá bổ tim. Thật là mối phúc khi con tim luôn căng thẳng mỏi mệt vì cuộc mưu sinh rất ư cần bổ dưỡng.

Dân bán chợ bèo, dù trong ngõ xóm hay rìa quanh chợ, mắt đều luôn phải láo liên tứ phía. Không những chỉ để chào mời các bà nội trợ ghé lại mua hàng, mà còn phải trông chừng mấy anh giữ trật tự chợ.

Bà Năm cá chợt kêu lên: “Đú hỏa. Trật tự kìa!”.

Nhanh như chớp, bà trút xửng cá vào chiếc xô, tay xách nách cặp đồ vọt lẹ. Chị bán hoa cuốn ngay tấm vải nhựa, máng hai xô bông hai bên vai, trở thành vận động viên chạy nước rút.

Gánh bún riêu, gánh bánh canh, gánh bánh ướt chả lụa, gánh bánh bèo, chè bà ba, chè thưng, tàu hủ, sương sa hột lựu, sương xáo, sương sâm, bì cuốn vân vân và vân vân… chợt nhốn nháo như đoàn quân vỡ trận, ùn ùn tự lùa nhau chạy khỏi chợ bèo.

Trông cảnh này, chẳng khác gì bèo dạt huê trôi. Nên gọi là chợ bèo cũng chẳng có chi là ngoa. Bèo việc bán buôn. Bèo cả… phận người.

Lúc này, từ phía xa vang đến giọng ca nỉ non, não ruột của cặp vợ chồng ăn xin chuyên nghiệp. Họ cũng được kể vào danh sách thân phận chợ bèo, trôi dạt quanh các chợ và thường hát những bài xưa cũ, không khác mấy với ban kèn đồng thổi trong đám ma.

Dập dềnh theo tiếng đàn ghi ta điện réo rắt của ông chồng, bà vợ cất tiếng hát: “Đường chẳng riêng hai chúng mình…”. Ông chồng họa theo: “Nên khi vắng em… đường đã thay tên”. Và cả hai cùng hòa một giọng nghe rất “tình tứ hoa anh đào”: “Còn trăng kỷ niệm… lạnh đầy theo tiếng bước ưu tư đi tìm”.

Cám ơn người nhạc sĩ. Rồi họ chuyển sang một bản nhạc vui xán lạn, ánh sáng của một mùa rạo rực sức sống: “Xuân đã về! Xuân đã về!”.

Lù lù sát mặt lề đường, gã Ba còm nằm co quắp người trên tấm ván trượt do thằng Sỏi kéo lê. Chân tay Ba còm băng bó tùm lum, xức thuốc đỏ giả bệnh phong cùi. Gã nói: “Mùa xuân vốn tốt tươi, không nên thêm mắm tôm mắm ruốc dính các miếng băng để lũ ruồi bu nhặng xị trông mất vệ sinh”. Thằng Sỏi đồng ý: “Ừ. Ăn mày ngày tết cũng phải coi cho được!”.

Góc phố chợ, ông Chín mù tay chỏi cây gậy, lưng dựa tường, trước bụng đeo chiếc máy cát xét và cái ca nhựa. Cuộn băng tuôn ra bài kinh tụng thấm đẫm mùi Thiền, nhắc nhở đến lòng từ bi, hỉ xả.

Giữa chốn chợ đời náo nhiệt xôn xao, lời nhỏ nhẻ khơi gợi mối từ tâm thoát tục bỗng toát lên một sức mạnh không gì cưỡng nổi của một nhu cầu được sống trong bình an, thanh thản. Đó chính là bản chất của mùa xuân, chỉ cần thêm nét tưng bừng, náo nhiệt làm rạo rực mọi con tim.

Người buôn bán chợ bèo sắm Tết cũng… bèo (giá rẻ mạt).

Vào lúc đúng giờ Ngọ ngày ba mươi, mọi chợ tết đều ngả sang ngơi nghỉ. Chợ bèo càng xơ xác vì thúng mẹt chỉ vừa mới lưng lưng hàng hóa. Người chợ bèo mắt lơ láo, lo âu. Mang gì về nhà cho mấy ngày Tết đây?

Họ chỉ còn hàng, nhưng ít tiền. Người chợ bèo bèn xoay xở trao đổi hàng lấy hàng với nhau. Chênh lệch ít thì bù thêm mấy đồng tiền nhỏ lẻ. Chênh lệch nhiều đành thiếu lại ra giêng tính tiếp. Vì thế mớ rau xanh, con cá, trứng, thịt, bánh chưng, bánh tét, mứt bí, mứt gừng… sẽ chạy loanh quanh, chạy cài răng lược từ hàng này qua hàng khác, cũng làm ăm ắp được chiếc giỏ đệm của người chợ bèo, vơi bớt bị lo trĩu vai, cảm thấy mình có mặt trông cũng tạm đủ qua mấy ngày xuân.

Thằng nhóc Tâm sáu tuổi chạy vội đến bên bà Năm cá van cầu: “Ngoại! Mua cho con bộ đồ mới ăn Tết!”. Bà Năm cá moi hết túi mẹ túi con thở dài bảo: “Ngoại không đủ tiền con ơi. Để tối ngoại giặt cái áo thun cổ bẻ. Cũng còn mới lắm mà”. Đôi mắt rưng rưng của thằng bé thay cho lời nó muốn nói. Bỗng bà chị đang gom tấm vải nhựa trải trên vỉa hè bày bán đồ may sẵn từ các khúc vải vụn, giá rất bèo, dừng tay nói: “Tội nghiệp thằng nhỏ. Ba má nó đâu mà để vậy?”. Thằng Tâm thưa: “Dạ, ba má con bận làm ăn xa chưa về kịp”. Bà Năm cá ghé tai bà chị bán quần áo thì thào: “Ba nó đi bán muối (chết) rồi. Má nó ra đứng đường bị hốt, đi trại chưa về”.

Bà chị vụt cầm lấy hai bộ đồ đưa ra: “Bà lấy cho nó khỏi khóc nữa. Ra giêng tính. Bèo với bèo, cầm lòng không đậu bà ơi!”.

Rốt cuộc rồi bà Năm cá cũng có mỗi thứ một chút: Sen hồng tinh khiết chưng bàn thờ Phật. Vạn thọ vàng rực cúng bàn thờ tổ tiên ông bà. Một chút mứt, một chút thịt kho, dưa giá, một chút bánh chưng, bánh tét, một nhánh đào, một cành mai khiêm tốn của người bán hoa tết lẩy cho. Cả một đất nước cùng vào xuân hiện diện khiêm nhường trong căn nhà nhỏ bé này.

Đêm mùng một, bà Năm cá dẫn thằng Tâm xúng xính áo mới đi chùa, gặp các nhóm ăn mày kể trên, thằng nhỏ, cười nắc nẻ, kêu lên: “Ăn mày dỏm”. Bà Năm cá vội bảo: “Suỵt! Người ta cũng đủ khổ rồi con ơi”. Bà Năm lạy Phật, cầu xin cho đứa con gái trầm luân mau được trở về làm lại cuộc đời. Bà cũng cầu xin Trời Phật cho sau Tết được mua may bán đắt.

Hai tiếng “sau Tết” tưởng đâu còn xa lắm. Nhưng rõ lại thật gần. Bởi ngay sáng mùng hai Tết, người chợ bèo đã cắp rổ rá mang mớ rau tươi xanh, vài con cá còn có thể… khiêu vũ được ra bán. Bà Năm cá, kẻ chợ bèo chuyên nghiệp cũng kịp thời có mặt cùng với mùa xuân đang nảy nở.

* Bán mão: bán gom, bán đủ thứ đổ đống

Leave your response!

Add your comment below, or trackback from your own site. You can also subscribe to these comments via RSS.

Be nice. Keep it clean. Stay on topic. No spam.

You can use these tags:
<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

This is a Gravatar-enabled website. To get your own globally-recognized-avatar, please register at Gravatar.